احادیث عددی اخلاقی  ازمعصومین علیهم السلام

تو را به پنج چیز سفارش می کنم : اگر مورد ستم واقع شدی ستم مکن ، اگر به تو خیانت کردند خیانت مکن ، اگر تکذیبت کردند خشمگین مشو ، اگر مدحت کنند شاد مشو ، و اگر نکوهشت کنند ، بیتابی مکن . (بحارالانوار ، دار احیاء الترا العربی ، ج 75، ص (167(

سه خصلت است که دارنده اش نمی میرد تا عاقبت شوم آن را ببیند :...........

: ستمکاری ، ازخویشان بریدن ، و قسم دروغ که نبرد با خداست . (کافی ، ج 75، ص (174)

 دو خصلت رو به جوانی: پیامبراکرم صلی الله علیه واله:دو خصلت از فرزندان آدم روز به روز و هر چه از سال و عمر او می گذرد جوان تر می شود؛   1) حرص؛  2 ) آرزوی دراز [2]

دو چشم ویژه: پیامبراکرم صلی الله علیه واله:دو چشم در روز قیامت از آتش جهنّم در امان هستند:

1 ) چشمی که از ترس خداوند بگرید.  2)  چشمی که شب ها در راه خدا نگهبانی دهد.[3]

دو روز بودن دنیا: قال علی علیه السلام:روزگار، گاهی به سود انسان است در چنین وقت نباید زیاد شاد شود آنگونه که خود را فراموش کند و گاهی به ضرر انسان است، باید صبر کند ولی نباید در هر دو حال از یاد خدا غافل شد، بلکه باید بر بردباری و شکیبایی هر دو روز را به سود خود با موفقیت سپری کرد. [4]

دو چیز امت پیامبر اکرم صلی الله علیه واله را بی آبرو می کند: پیامبر گرامی صلی الله علیه واله به دو چیزی که امت به آن آسیب پذیرند، نگران بود و لذا همواره متذکرمی شد: 1 ) شکم؛  2)شهوت جنسی ( زیر شکم ) [5]

دو چیز کم یاب: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: کمترین چیزی که در دوره آخرالزمان یافت می شود، دو چیز است: 1 )  برادر مورد اطمینان؛               2) پول حلال [6]

دو چیز روزی را زیاد می کند: از امام صلی الله علیه واله نقل شده که فرمود: دو چیز مال و سرمایه را زیاد می کند:

1 ) صله رحم؛                       2 ) خوش رفتاری با همسایگان [7]

سه گروه شفاعت کننده: در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه واله نقل شده است: « در روز قیامت، شفاعت سه دسته به اذن پروردگار متعال پذیرفته می شود:  پیامبران، عالمان و شهیدان »[8]

سه سخنِ نوشته بر درِ دوزخ: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: بر چهارمین در دوزخ سه سخن نوشته شده است:

1 ) خوار گرداند خدا کسی را که اسلام را خوار کند؛2) خوار گرداند خدا کسی را که به اهل بیت علیهماالسلام اهانت کند؛ 3) خوار گرداند خداوند کسی را که ستم گران را بر ضدّ مردم یاری رساند [9]

سه دسته شکایت کننده در قیامت: قال الصادق علیه السلام:سه چیز نزد خدا شکایت می کنند:

1 ) مسجد ویرانه ای که مردم در آن نماز نمی گذارند؛ 2)  دانشمندی که در میان مردم نادان قرار دارد؛ 3) قرآنی که برای زیبایی در منزل گذاشته شده که گرد و خاک روی آن نشسته است و کسی آن را نمی خواند [10]

سه خصلت جهانی: حضرت امام محمد باقر علیه السلام فرمود: سه ویژگی است که در مورد آنها باید با همه حتی غیر مسلمان یکسان برخورد کرد و تفاوتی قائل نشد: 1)  ادای امانت؛ 2) وفای به عهد؛  3 ) نیکی به والدین [11]

سه نشانۀ حقیقت ایمان: از سفارش های پیامبر اعظم صلی الله علیه واله به علی(ع) این است: حقیقت ایمان از سه چیز سرچشمه  می گیرد: 1 ) هنگام تندرستی انفاق کردن؛ 2) با مردم از روی انصاف رفتار نمودن؛ 3 ) و به طالبان علم دانش آموختن [12]

از سه گروه حاجت خواستن: حضرت امام حسین علیه السلام فرمود: حاجت خود را جز با سه نفر در میان نگذار:

1 )  دیندار؛   2) جوانمرد؛  3)ریشه دار. دین دار: دینش را حفظ می کند و در حفظ شخصیت دیگران نیز می کوشد ( در صورت توان بر طبق وظیفۀ دینی عمل می کند.) جوانمرد: ( اگر چه دین نداشته باشد ) از مردانگی خود شرم می کند. از این رو، در برآوردن نیاز دیگران دریغ نمی ورزد. ) ریشه دار: کسی است که دارای اصالت و شخصیت است همانگونه که تو برای احتیاجت به او روی آوردی، او هم آبروی تو را با برآوردن نیاز توم حفظ می کند [13]

سه چیز نجات بخش: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله در سفارش به علی (ع) فرمود: سه چیز مایه نجات انسان است:

1 ) ترس از خدا در نهان و آشکار؛ 2 ) میانه روی در حال فقر و بی نیازی؛ 3 ) منصفانه سخن گفتن در حال خشنودی و خشم [14]

سه چیز تباهی آور: قال الکاظم علیه السلام 1)پیمان شکنی؛  2)رها کردن  سنّت؛  3 ) جدا شدن از جماعت [15]

سه عذاب زود رس: قال علی علیه السلام: سه گناه است که در کیفر آنها شتاب می شود و برای آخرت تأخیر نمی افتد. آنها عبارتند از:  1) عاق والدین ( نا فرمانی پدر و مادر )؛  2 ) ستم بر مردم؛  3 ) ناسپاسی در برابر احسان [16]

سه چیز مورد نیاز مردم: حضرت امام صادق علیه السلام می فرماید: مردم به سه چیز بسیار نیازمندند:

1 ) امنیت؛                             2 ) عدالت؛                               3 ) رفاه  [17]

سه نشانۀ منافق: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله می فرماید: سه خصلت در هر کس باشد، منافق است، هر چند نماز بخواند و روزه بگیرد و خود را مسلمان بداند. آن سه خصلت عبارتند از: 1)  در امانت خیانت کند؛  2 ) در سخن گفتن دروغ بگوید؛   3 ) هرگاه وعده ای می دهد تخلف کند [18]

سه کار بسیار دوست داشتنی: حضرت امام صادق علیه السلام می فرماید: سه کار نزد خداوند از همۀ کارها محبوب تر است: 1)  نماز سرِ وقت؛  2 ) نیکی به پدر و مادر؛  3) جهاد در راه خدا [19]

سه صفت زن بدترین صفت مرد : از امیر مؤمنان علی علیه السلام نقل شده است: بهترین صفات زنان بدترین صفات مردان است: 1)  تکبر؛  2 ) ترس؛  3 ) بخل. پس هرگاه زن غرور و تکبر داشته باشد خود را تسلیم هر کسی ( غیر همسر خود ) نمی کند. معنی ندارد زن در مقابل نامحرم متواضع باشد. و هرگاه ترس داشته باشد خود را از بدنامی دور نگه می دارد و به دام شیادان نخواهد افتاد. البته، روحیه داشتن در مقابل مصائب و ناملایمات با ترس تفاوت دارد و ترس پسندیده در مورد نگاهداری عفت و ناموسش است. و هر گاه بخیل باشد مال خود و شوهرش را حفظ و نگهداری می کند و اسراف نمی کند [20]

سه دسته از زنان عذاب قبر ندارند و با فاطمه زهرا(س) محشور خواهند شد: 1)  زنی که سخت گیری های همسرش را تحمل کند و صابر باشد؛ 2) زنی که در برابر بد خُلقی شوهرش صبور باشد؛ 3)  زنی که مهریه خود را به همسرش ببخشد. خداوند در برابر انجام هر یک ثواب هزار شهید و یک سال عبادت به او خواهد داد [21]

سه گروه بدبخت می شوند: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: سه گروه از انسان ها هستند که شقی و بدبخت خواهند شد:  1)  هر کسی نام مرا بشنود و صلوات نفرستد؛ 2)  کسی که ماه رمضان را درک کند ولی مشمول رحمت الهی نشود؛ 3)  کسی که والدین خود را درک کند ولی در حق آنها کوتاهی کند[22]

سه نصیحت به شیعیان: امام صادق علیه السلام خطاب به شیعیان فرمود: 1)  همواره زینت و افتخار ما باشید نه مایۀ سرافکندگی ما؛ 2)  با کلام نیکو با مردم صحبت کنید؛ 3)  زبانتان را از حرف زیادی و کلام زشت حفظ کنید[23]

سه وقت شیعه امتحان می شود: امام صادق علیه السلام فرمود: شیعیان ما را در سه موقع امتحان کنید:

1 ) در موقع نماز چگونه مراقب و اهمیت می دهند؛ 2)  در هنگام حفظ اسرارشان چگونه آن را نزد دشمنان ما حفظ می کنند؛ 3 ) اموال خود را در هنگام ضرورت تقسیم می کنند[24]

سه نوع صبر و علامت صابران: حضرت امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: شکیبایی در سه موقع لازم است:

1 ) هنگام بلا و ناگواری ها 2 ) بردباری در راه فرمان خداوند و اطاعت او؛ 3 ) در برابر معصیت و سرکشی های نفسانی[25]

سه چیز سبب کمال: حضرت امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: مسلمانان به وسیله سه چیز کامل می شود:

1 ) دین فهم باشد به مسائل دینی نظیر حرام و حلال، حق و باطل آگاهی داشته باشد؛  2) در زندگی تدبیر لازم را داشته، مواظب خرج و دخل و اهل قناعت باشد؛ 3)  در مصیبت ها و مشکلات روز و رویدادهای سخت زندگی اهل صبر؛ مقاوم باشد، مانند سدّی سترک در مقابل طوفان و امواج سهمگین مقاوم استوار باشد [27]

چهار عامل برای سقوط دولت ها: حضرت امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمود: عوامل سقوط دولت ها چهار چیز است:

1 ) رها کردن اصول ( فراموش کردن مسائل اساسی )؛ 2)  پرداختن به فروع ( امور غیر مهم )؛ 3) به کار گیری اراذل ( فرومایگان ) در امور اداری و مردمی؛ 4)  کنار گذاشتن افاضل ( پر مایگان و آگاهان ). [غررالحکم ص342]

چهار عامل شادمانی: پیامبر اعظم صلی الله علیه واله می فرماید: بر درِ دوم بهشت نوشته شده است: هر چیز راهی دارد و راه رسیدن به شادمانی در آخرت چهار چیز است: 1) دست محبّت بر سر یتیمان کشیدن؛ 2 ) مهربانی با بیوه زنان؛ 3 ) کوشیدن در رفع نیازهای مسلمانان؛ 4 ) دلجویی از تهیدستان و مسکینان [28]

چهار دسته دعایشان مستجاب: حضرت امام صادق علیه السلام به نقل از رسول الله (ص) فرمود:

چهار دسته دعایشان مستجاب می شود و درهای آسمان به رویشان باز می گردد و به عرش می رسد:

1 ) پدر برای فرزند؛   2 ) مظلوم بر ضد ستمکار؛   3 ) عمره گزار ( در حال عمره گزاردن ) تا زمانی که باز می گردد؛

4 ) روزه دار ( در حال روزه ) تا وقتی که افطار می کند [30]

چهار سوال: پیامبر اعظم صلی الله علیه واله می فرماید: روز قیامت، چهار چیز از انسان سوال می شود:

1 ) سرمایه عمر را در دنیا در چه راهی صرف کرده است؛  2)  از جوانی چگونه بهره برده است؛

3) مال و سرمایه اش را که کسب کرده، چگونه به دست آورده و در چه راهی خرج کرده است؛

4) از محبّت اهل بیت (ع) [31]

چهار کلمه آموزنده از لقمان: حضرت لقمان به پسرش چنین فرمود: پسرم من چهار صد پیغمبر را خدمت نمودم و از سخنان آنان چهار کلمه آموختم: 1)  وقتی در نماز هستی، قلبت را نگهدار و متوجه خدا باش؛ 2)  وقتی بر سر سفره قرار گرفتی، گلویت را حفظ کن و مواظب حلال و حرام و دیگران باش؛ 3)  اگر در خانه کسی بودی مواظب چشمانت باش به چیزی که بر تو روا نیست چشم مدوز؛ 4) وقتی در میان مردم بودی زبانت را نگهدار مبادا غیبت و سخنانی که بر تو روا نیست بازگو نمایی [32]

چهار نفر زودتر کیفر می شوند: از سفارشات پیامبر اکرم صلی الله علیه واله به علی علیه السلام این است: ای علی چهار کس زودتر کیفر می شوند، آنها عبارتند از:  1 ) ) مردی که به او خوبی کنی و او به تو بدی کند؛  2 ) ) مردی که به او ستم نکرده ای ولی وی به تو ستم می کند؛  3 ) ) مردی که با او در انجام کاری پیمان بسته ای و وفادار به آن هستی امّا او درصدد خیانت به توست و  4 ) ) مردی که با او صله رحم کنی ولی او با تو قطع رابطه کند [33]

چهار وقت سبب نزول رحمت: رسول اکرم صلی الله علیه واله فرمود: درِ رحمت الهی در چهار وقت باز می شود:

1 ) هنگام نزول باران؛   2 ) وقتی فرزندی از راه محبّت به سیمای پدرش بنگرد؛     3 ) زمانی که درب کعبه گشوده شود؛  4 ) هنگام ازدواج و نکاح.[34]

چهار عامل سبب تبدیل سیّئات به حسنات: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: چهار خصلت در هر کس باشد گر چه سر تا پا غرق در گناه باشد، خداوند تمام آنها را به حسنات تبدیل می کند.

1 ) راستگویی؛      2 ) حیاء؛          3 ) اخلاق نیکو؛             4 ) سپاسگزار نعمت ها [35]

چهار نعمت به سبب چهار چیز: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: خداوند به سبب چهار چیز چهار نعمت مهم نصیب انسان می کند: 1 )  رشد علم، در احترام استاد؛ 2 ) بقاء ایمان؛ در بزرگ داشتن خداوند؛ 3 ) لذّت زندگی؛ در نیکی به پدر و مادر؛  4 ) نجات از آتش جهنّم، در ترک اذیّت مردم [36]

چهار چیز سبب خیر دنیا و آخرت: پیامبر اسلام صلی الله علیه واله فرمود: چهار چیز سبب خیر دنیا و آخرت می باشد:

1 ) بدن سالم؛        2 ) زبان ذاکر؛       3 ) قلب شاکر؛         4 ) همسر شایسته، زن صالح [37]

چهار چیز کم آن هم زیاد است: حضرت امیر مؤمنان علیه السلام فرمود: چهار چیز کم آن هم زیاد می باشد:

1 ) آتش ( چه آتش دنیا، چه آتش آخرت ) کمش هم زیاد است؛ 2 ) خواب کمش هم زیاد است؛ 3 ) بیماری ( مرض ) هم کمش زیاد است، 4 ) دشمن کمش هم زیاد می باشد [38]

چهار حرم اهمیت ویژه دارد: از امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود:

1 ) خدا را حرمی می باشد و آن مکه است؛ 2 ) رسول خدا صلی الله علیه واله حرمش مدینه است؛

3) امیر مؤمنان علیه السلام حرمش کوفه است؛ 4 ) برای ما اهل بیت حرمی است و آن قم می باشد [39]

چهار وقت در شبانه روز: حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: اوقات شبانه روز خود را به چهار بخش تقسیم و از آن به خوبی استفاده کنید. 1)  ساعتی از آن را برای مناجات با پروردگار؛ 2 ) ساعتی دیگر از آن را برای امرار معاش و کسب حلال؛ 3)  ساعتی از آن را دیدار با برادران دینی؛ 4) ساعتی از آن را برای استفاده از لذّات مشروع [40]

چهار چیز سبب ناکامی: روایتی از حضرت علی علیه السلام نقل شده که فرمود: بر ناکامی ها و برگشت روزگار، به چهار چیز استدلال می شود ( چهار نشانه دارد): 1 ) بی تدبیری و سوء مدیریت؛ 2)  ریخت و پاش های نابجا 3)  کم عبرت گرفتن از حوادث؛ 4)  بی اندازه فریب خوردن [41]

پنج صفت سبب نجات: قال الباقرعلیه السلام:پنج صفت سبب نجات و دوستی خدا و رسولش می شود:

1 ) غیرت بر خانواده و همسر و محارم؛ 2 ) گشاده دستی؛ 3 ) خوش خلق؛ 4 ) راستگویی؛  5) شجاعت [42]

پنج صفت بد سبب جمع مال: حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: سرمایه جمع نمی شود، مگر کسی که دارای پنج خصلت مذموم باشد: 1)  بخل زیاد؛ 2 ) آرزوی دراز؛  3 ) حرص ( آزمندی )؛ 4 ) بریدن از خویشان ( قطع رحم )؛           5 ) برتری دادن دنیا بر آخرت [43]

پنج خصلت لازم زندگی: قال الصادق علیه السلام:پنج خصلت هست که هر کدام از آنها نباشد زندگی انسان ناقص، عقلش زائل و قلب او مشغول خواهد بود: 1) سلامتی بدن؛ 2 ) امنیت؛ 3 ) وسعت رزق؛4 ) مونس موافق ( همسر؛ فرزند و هم نشین صالح و نیک )؛ 5 ) پنجمین خصلت که جامع همه این صفات است، سهل گیری ( بی تکلیف بودن و ساده زیستی و ترک تشریفات و چشم هم چشمی ) می باشد [44]

با پنج دسته رفاقت ممنوع: دوست می تواند بسیار تأثیر گذار باشد، چه جنبه مثبت و چه منفی، پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: «المَرءُ عَلی دِینِ خَلِیلِهِ وَ قَرِینِه »آدمی بر آیین دوست و همنشینان و نزدیکان خود است؛ و لذا با کسانی که این پنج صفت را دارند، نباید دوست؛ هم سفره و همنشین شد جدّاً باید از آنها اجتناب کرد، چنان که در روایت دیگر آمده است: « صاحِبُ السُوءِ قِطعَهُ مِنَ النّار» دوست بد پاره ای از آتش است. که آن صفات عبارتند از:

1 ) کذّاب؛ 2 ) گناهکار و لاابالی؛ 3 ) بخیل؛ 4 ) احمق؛ 5 ) قاطع رحم [45]

امام سجاد علیه السلام فرمود: فرزندم با پنج کس همنشینی و رفاقت مکن:

1 ) از همنشینی با دروغگو پرهیز کن؛ زیرا او همه چیز را بر خلاف واقع نشان می دهد، دور را نزدیک و نزدیک را به تو دور می نمایاند. 2) از همنشینی با گناهکار و لاابالی بپرهیز، زیرا او تو را به بهای یک لقمه یا کمتر از آن می فروشد.

3)  از همنشینی با بخیل برحذر باش، که او از کمک مالی به تو آنگاه که بسیار به آن نیازمندی، مضایقه می کند.

4) از همنشینی با احمق ( کم عقل ) اجنتاب کن، زیرا او می خواهد  به تو سودی رساند؛ ولی به زیان تو می انجامد.

5) از همنشینی با « قاطع رحم » ( کسی که با خویشاوندان قطع رابطه نموده است ) بپرهیز، که او در سه جای قران لعن و نفرین شده است. حتّی کسانی که دارای اراده قوی هم باشند به نصّ روایت ناخودآگاه از رفیق بد تأثیر می پذیرند، چه رسد به کودکان و نوجوانان که به طریق اولی باید آنان را از مصاحبت با افراد منحرف و فاسد منع کرد [46]

شرایط دوست واقعی: امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: کسی که تمام شرایط را داشته باشد رفیق کامل است و الا به همان اندازه درجه دوستی او کم می شود، و اگر هیچ یک از آنها را نداشته باشد اساساً نام دوست  نمی توان بر او گذاشت.  1) ظاهر و باطنش یکسان باشد ( آنچه نسبت به تو ابراز می دارد در دل نیز همان باشد )؛

2) خوبی تو را خوبی خودش بداند و بدی تو را بدی خود، ( آبروی تو را آبروی خود بداند )؛  3 ) ) اگر در وضع مالی او بهبودی حاصل شد و به ثروتی دست یافت یا به مقامی رسید، با تو تغییر روش ندهد؛  4 )  ) به اندازه توانایی و قدرتش از مساعدت و همراهی با تو مضایقه نکند؛  5 ) ) تو را در روز گرفتاری و بدبختی به دست فراموشی نسپارد و تنهایت نگذارد [47]

پنج چیز را غنمیت شمردن: از وصایای پیامبر اکرم صلی الله علیه واله به ابوذر این است که پنج چیز را پیش از آمدن پنج چیز غنیمت شمار: 1 ) جوانی پیش از پیری؛ 2 ) سلامتی قبل از مریضی؛ 3 ) دارایی پیش از فقر؛ 4 ) فراغت قبل از اشتغال؛ 5 ) زندگی پیش از مرگ [48]

پنج علامت دیوانه: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله از جایی عبور می کرد، چشمش به جمعیتی افتاد که دور شخصی را گرفتند، حضرت نزد آنها رفت و پرسید: برای چه در اینجا جمع شده اید؟! عرض کردند: دیوانه ای در اینجا هست ( حرکات او ما را به اینجا کشانده است ) پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: دیوانه حقیقی این شخص نیست؛ بلکه این شخص بینوا گرفتار و ( بیمار ) است. آیا می خواهید شما را به ویژگی های دیوانه حقیقی، آگاه کنم؟!

عرض کردند: آری ای رسول خدا. فرمود: دیوانه حقیقی دارای این نشانه ها است:

1 ) با کِبر و نَخوَت راه می رود. ( خود بزرگ بین و متکبر است )؛  2 ) ) به دو طرف خود ( مکرر ) نگاه می کند. ( خود بین و معجب است )؛ 3 ) ) شانه های خود را بالا و پایین می آورد. ( خود نماست و عقده حقارت دارد )؛  5 ) ) از درگاه خدا آرزوی بهشت می کند با اینکه به گناه خود ادامه می دهد؛  6 ) ) جامعه، نه از شر او در امانند و نه به خیر او امیدوارند [49]

پنج صفت از زشت ترین صفات:  پیامبر اکرم صلی الله علیه واله رو به اصحاب کرد فرمود: آیا می خواهید شما را به تنبل ترین و دزدترین و بخیل ترین و جفاکارترین و عاجزترین انسان ها آگاه سازم؟!

عرض کردند: آری، ای رسول خدا! حضرت فرمود:  1 ) ) تنبل ترین انسان، بنده سالم و بیکاری است که در عین حال با زبان و لب، ذکر خدانمی گوید؛ 2 )  ) دزدترین انسان، کسی است که از نمازش بدزدد، نمازش مثل کهنۀ کثیف به صورتش زده می شود؛  3 ) ) بخیل ترین انسان، کسی است که از نزد مسلمانی عبور کند و به او سلام نکند؛

 4 ) ) جفاکارترین و بی مهرترین انسان کسی است که در نزد او یادی از من بشود ولی صلوات نفرستد؛ 5 ) ) و عاجزترین انسان کسی است که از ( دعا کردن ) عاجز باشد[50]

پنج علامت مؤمن: حضرت امام سجاد علیه السلام فرمود: مومن دارای پنج علامت است:

1 )  ) ورع در خلوت؛ 2 ) صدقه با کمی درآمد؛ 3 ) صبر در مصیبت؛ 4 ) بردباری در هنگام غضب؛ 5 ) راستگویی هنگام خوف [51]

پنج نفر از حیله شیطان در امانند: از حضرت امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: شیطان گفت: به جز پنج نفر سایر مردم از حیله و نیرنگم مصون و محفوظ نمی باشند، آنان عبارتند از:

1 ) کسی که به خدا متوسل شود و در جمیع امور بر او توکل نماید؛  2 ) ) کسی که بسیار ذکر و تسبیح خداوند در هر شب و روز کند؛  3 ) ) کسی که آنچه برای خود می پسندد برای برادر مؤمن خود نیز بخواهد؛  4 ) ) کسی که هرگاه مصیبتی به او می رسد جزع نکند؛  5 ) ) کسی که به تقسیم رزق خداوند راضی باشد و از برای روزی غم نخورد[53]

 پنج چیز فراموش شده : از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله نقل شده است، که فرمود: زمانی بر امت من فرا رسد که به پنج چیز علاقمند شوند و پنج چیز را فراموش نمایند اینها از من بیزارند و من هم از آنها بیزارم، آنها عبارتند از:

1 ) به دنیا دل ببندند و آخرت را فراموش کنند؛  2 ) ) به مال علاقه مند شوند و حساب را از یاد ببرند؛  3 ) ) به زنان محبّت پیدا کنند و حورالعین را فراموش کنند؛  4 ) ) قصرها را دوست بدارند و قبرها را از یاد ببرند؛  5 )  ) خود را دوست دارند ولی خدا را فراموش کنند[54]

پنج موعظه جبرئیل به پیامبر اکرم صلی الله علیه واله :در حدیثی از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود: حضرت رسول خدا صلی الله علیه واله به جبرئیل فرمود: مرا موعظه کن. گفت:

1 ) ای محمد  صلی الله علیه واله زندگی کن هر چه خواهی سرانجام تو می میری؛

2) دوست داشته باش هر چه را که خواهی ( بعد از مدتی ) از آن جدا خواهی شد؛

3) عمل کن آنچه خواهی ( روزی ) آن را ملاقات خواهی کرد؛

4) شرف مؤمن بپا خواستن نماز اوست در شب؛

5) عزّت مؤمن نگهداری خویش از آبروی مردم است [55]

از پنج نوع مستی بپرهیزید: از امیر مؤمنان علی علیه السلام نقل شده است که فرمود: برای انسان عاقل و خردمند سزاوار است که از پنج چیز دوری نماید:

1 ) از مستی ثروت؛ 2 ) از مستی قدرت؛ 3 ) از مستی علم و دانش؛ 4 ) از مستی ستایش دیگران؛  5 ) از مستی جوانی، که از هر کدام آنها باد خبیثی می وزد که عقل را می گیرد و وقار شخص را کم مقدار می کند چنان که انسان مست شراب از هیچ قبایح و زشتی باک ندارد و نمی داند چه می کند، مگر وقتی که به هوش آید [56]

پنج پایه اسلام: قال الباقر علیه السلام: اساس اسلام بر پنج پایه استوار است:

1 ) بر پا داشتن نماز؛ 2 ) زکات دادن؛  3 ) به جا آوردن اعمال حج؛ 4 ) روزه گرفتن؛ 5 ) ولایت و دوستی اهل بیت: در همه حال [58]

شش چیز به شش چیز است: در حدیث قدسی آمده است که خدواند فرمود: ای بندگانم! شش چیز از شما و در برابر آن شش چیز از من می باشد؛ اگر به وظایف خود عمل کردید، خیر دنیا و آخرت نصیب شما خواهد شد:

1 ) آمرزش و عفو از من و تو به از شما؛  2) بهشت برین از من و طاعت و عبادت از شما؛  3) روزی زیاد از من و شکر و سپاس از شما؛

4) قضا از من و رضا از شما؛  5)  بلا از من و صبر از شما؛  6)  اجابت از من و دعا از شما [59]

شش خصلت ویژه اهل بیت (ع): امام سجاد علیه السلام فرمود: خداوند شش خصلت و امتیاز به اهل بیت (ع) عطا فرمود: علم؛ بردباری؛ سخاوت و جوانمردی؛ فصاحت؛ شجاعت؛ محبّت در قلوب مؤمنان.

شش حق نسبت به همدیگر: از پیامبر اکرم صلی الله علیه واله نقل شده که فرمود: مسلمانان نسبت به همدیگر دارای شش حقند:

1 )  سلام کردن؛ 2 ) پذیرفت دعوت؛ 3 ) گفتن « یَرحَمُکُم الله » به دیگران هنگام عطسه کردن آنها؛ 4 ) عیادت مریض؛ 5 ) همان را برایش بخواهد که برای خود می خواهد؛ 6 ) شرکت در تشییع جنازه [60]

شش صفت جوانمردان: پیامبر اسلام صلی الله علیه واله فرمود: شش صفت از نشانه جوانمردی است ( چه خوب است انسان دارای این

گونه صفات باشد ). سه صفت از آنها در وطن ( حضر ) لازم است:

1 ) قرآن خواندن؛ 2 ) آباد کردن مساجد ( با عبادت )؛ 3 ) برای خدا رفاقت کردن؛ 

سه صفتی دیگر، در سفر لازم است:

4) توشه خود را در اختیار دیگران قرار دادن؛ 5 ) خوی خوش ( اخلاق نیکو)؛ 6 ) مزاح حلال» [61]

شش مرحله برای توبه عالی:  برای رسیدن به توبه عالی ( بازگشت از گناه ) حضرت امیر مؤمنان علیه السلام شش راه کار نشان داده است، باید تمام آنها یکی پس از دیگری انجام گیرد و گر نه توبه گناه کار نزد خداوند قبول نخواهد بود، آنها عبارتند از:

1 ) پشیمانی از گناهان گذشته؛ 2 ) تصمیم بر ترک گناه در آینده؛ 3 ) پرداخت حقوق مردم به شکل کامل؛ 4 ) جبران واجباتی که فوت شده و انجام نگرفته است و قضاء نمودن آنها؛ 5 ) اندوه زیاد به حدّی که گوشتی که در حال معصیت روییده شده است، آب شود یا پوست به استخوان بچسبد و گوشت دوباره بروید؛ 6 ) رنج عبادت را بچشد، چنان که شیرینی گناهان را چشیده بود [63]

در شش چیز نیکی نهفته است: خداوند به حضرت موسی کلیم علیه السلام وحی فرستاد و فرمود: شش چیز در شش جا قرار داده؛ امّا مردم جای دیگر آن را طلب می کنند و هرگز موفّق نمی شوند و به آن دست نخواهند یافت:

1 ) آسایش را در بهشت قرار داده است، نه در دنیا؛ ولی مردم در دنیا طلب می کنند  و باهزینه زیاد به دنبالش هستند؛

2) علم در گرسنگی به دست می آید؛ ولی مردم با شکم سیر می خواهند کسب علم کنند؛  3) عزّت در بیداری شب به دست می آید؛ ولی مردم در دربار سلاطین و حاکمان در جست و جوی آنند؛ 4)  مقام و رفعت در فروتنی و تواضع به دست می آید؛ ولی مردم با تکبّر می خواهند آن را کسب کنند؛ 5) مستجاب شدن دعا در خوردن غذای حلال است؛ اما مردم آن را در سر و صدای بسیار جستجو می کنند، به جایی نمی رسد؛ 6) بی نیازی در قناعت کردن به دست می آید؛ امّا مردم به دنبال کسب مال فراوان هستند و هیچگاه از این راه به دست نمی آید [64]

شش مرگ سبب استحقاق بهشت: از امیر مومنان علی علیه السلام نقل شده است که فرمود: من بهشت را برای شش گروه ضمانت می کنم، آنها عبارتند از:

1 ) کسی که در راه صدقه دادن مرگش فرا رسد؛ 2)  کسی که در راه عیادت مریض جان دهد؛ 3)  آن که در حال جهاد در راه خدا مرگش برسد؛ 4)  مردی که در راه حج از دنیا برود؛  5) کسی که در راه نماز جمعه اجلش برسد؛ 6) مردی که برای تشییع جنازه مرد مسلمان برود و بمیرد [66]

در شش مورد عقل مردم را می شود محک زد: حضرت امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: در شش مورد عقل مردم را می شود محک زد و سبک و سنگین کرد تا کم و زیادش رافهمید:

1 ) بردباری؛ هنگام غضب و خشم؛  2) میانه روی؛ هنگام رغبت و زیاد خواهی؛  3) صبر و مقاومت و شکیبایی؛ هنگام ترس؛

4) در هر زمان و مکان و شرایط تقوی الهی را رعایت نمودن؛ 5) با مردم مدارا و خوش رفتاری کردن؛ 6) مجادله و ستیز را کم نمودن[67]

شش خصلت سبب بهره مندی: حضرت امام رضا علیه السلام از پدرانش، آنان از امیر مؤمنان علی (ع) نقل کرده اند که پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: امّت من همیشه در خیر هستند، اگر از این خصال بهره مند باشند:

1 )  هرگاه همدیگر را دوست داشته باشند؛  2)  امانت را ادا کنند ( به صاحبش بپردازند )؛ 3)  از حرام پرهیز و دوری نمایند؛ 4 ) مهمان نوازی کنند؛ 5) نمار را اقامه نمایند؛ ( و آن را در جامعه به پرشکوه ترین صورت گسترش دهند) 6) زکات، حقوق و دارایی هایشان را به اهلش پرداخت نمایند؛ در غیر این صورت با قحطی ها و مشکلات روبرو خواهند شد [69]

پیامبر اکرم (ص) فرمود: شش امر را از من بپذیرید ( و به آن عمل کنید ) به شما بهشت اعطا می شود، آنها عبارتند از:

1 ) هنگام سخن گفتن دروغ نگویید؛ 2 ) چون وعده دادید تخلّف نکنید؛ 3 ) اگر به شما اعتماد کردند و امانتی دادند؛ خیانت نکنید؛  4 ) چشمانتان را پاک نگهدارید؛ 5 ) پاکدامن باشید؛     6) دست و زبان خود را حفظ کنید ( تا کسی را با آن آزار نرسانید ) [70]

هفت فضیلت برای شهید: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله می فرماید: خدا هفت ویژگی به شهید داده است:

1 ) با ریختن اوّلین قطره خون آمرزیده می شود؛  2)  سر شهید در دامان دو همسر از حوریان بهشت قرار می گیرد، و آنان غبار راه از چهره اش  می زدایند و به او خوشامد می گویند، و او نیز به آنها همین را می گوید؛ 3) از لباس های بهشت پوشانده می شود؛

4) نگهبانان بهشت با بوهای خوش و معطّر به استقبال او می آیند؛  5) جایگاه خود را می بیند؛ 6) به روح او گفته می شود هر جای بهشت را که خواستی آزادانه انتخاب کن و به آنجا برو؛  7 ) ) به وجه خدا می نگرد و از هر رنجی می رهد؛ این ( آسایشی ) برای پیامبران و شهدا است [71]

هفت فایده دوستی اهل بیت پیامبر اکرم (ص): حضرت علی بن الحسین (ع) فرمود: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: دوستی من و خاندانم در هفت مکان سخت سودمند خواهد بود:  ) 1) هنگام مرگ؛  2 ) در قبر؛  3 ) هنگام برانگیختن؛  4 ) هنگام دادن نامه اعمال؛  5) هنگام حسابرسی؛  6 ) هنگام سنجش اعمال؛  7 ) هنگام عبور از صراط [72]

هفت حق مؤمن بر مؤمن: قال الصادق علیه السلام:مؤمن دارای هفت حق واجب است که خداوند از آن حقوق بازخواست می کند:

1 ) او را بزرگ دارد، به طوری که بر چشمانش جای دهد. یعنی هنگام دیدن او جایگاهی در نزند خود برای او قائل شود، یا در چشم خود برادر مؤمنش را بزرگ شمارد؛  2 ) ) او را از صمیم قلب دوست بدارد؛ 3 ) ) در ثروتش برابر او انصاف به خرج دهد؛ 4 ) ) هر چیز را برای خود دوست می دارد، برای او نیز دوست داشته باشد؛  5 ) ) در نبودش حرمتش را نگه دارد ( غیبت او را حرام بدارد )؛ 6 ) ) در هنگام بیماری به عیادتش برود؛  7 ) ) در تشییع جنازه اش شرکت و پس از مرگش جز به نیکی از او یاد نکند [73]

هفت چیز ایمان را کامل می کند: در روایتی از پیامبر اعظم صلی الله علیه واله نقل شده که فرمود: « ای علی هفت چیز در هر کس باشد ایمانش کامل گردد و دربهای بهشت به رویش گشوده شود:

1 ) وضو را کامل بگیرد؛  2 ) نماز را کامل بخواند؛  3 ) زکات دادن؛ 4 ) خشم و غضب را فرو بردن 5 ) زبان را از ناگفتنی ها باز دارد؛ 6 ) از گناه استغفار نماید؛ 7 ) خیرخواه اهل بیت پیامبر (ص) باشد » [74]

هفت خصلتی که پیامبر اکرم صلی الله علیه واله به آن مأمور شد: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله می فرماید: پروردگارم مرا به انجام دادن هفت خصلت امر نموده است آنها عبارتند از: )1 ) ) دوست داشتن تهی دستان، و نزدیک شدن به آنها 2 ) ) ذکر ( لا حول و لا قوّه الّا بالله ) را بسیار گفتن؛ 3 ) ) صله رحم نمودن با خویشان، هر چند که آنها قطع رابطه کنند؛4 ) ) به پایین تر از خود نگاه کنم و نه بالاتر از خود ( در مسائل دنیوی )؛ 5 ) ) در راه خدا از سرزنش دیگران دلسرد نشوم؛  6 ) ) حرف حق را بزنم اگر چه تلخ باشد؛ 7 ) ) از کسی چیزی را درخواست نکنم [75]

هفت چیز پس از مرگ  برای انسان جاری است: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: هفت چیز برای بنده بعد از مرگ در جریان است:

 1 )  دانشی که بیاموزد که دیگران از آن بهره مند شوند؛ 2) رودی به جریان اندازد تا همه مردم به خصوص طبقه کشاورزان و باغداران و دیگر اصناف از آن استفاده نمایند؛  3)  چاهی را حفر کند که دیگران از آن آب بهره برداری کنند؛ 4)  درخت خرما ( و سایر درختان ) بنشاند که از میوه ها و سایۀ آن بهره مند گردند؛ 5) مسجدی بنا کند ( که با اقامۀ نماز در آن و رفع مشکلات جامعه و نیز با برگزاری جلسات مذهبی جهت تعالی معارف اسلام از آن به کار گیرند )؛ 6)  قرآن ( و متون و کتب دینی دیگری ) را به ارث گذارد؛  7) فرزندی صالح از او بماند که برای او طلب مغفرت نماید [76]

هفت قاعده اسلام: جناب کمیل بن زیاد می گوید: از امیر مؤمنان علیه السلام پرسیدم: قاعده دین اسلام چیست؟ حضرت فرمود: « پایه های اسلام هفت چیز است:  1)  عقل که بنیاد شکیبایی است؛  2 ) آبروداری و راستگویی؛  3) تلاوت قرآن در جای خود؛ 4 ) حسن هم جواری با مردم؛  5 ) رعایت حق آل محمد صلی الله علیه واله و شناختن ولایت آنان؛ 6 ) رعایت حقّ برادران و حمایت از آنان؛  7 ) دوستی در راه خدا و دشمنی در راه خدا [77]

بخیل به هفت بلا دچار می شود: جناب سلمان فارسی که پیامبر اکرم صلی الله علیه واله در فضیلتش فرمود: « السَّلمان مِنّا أهلَ البَیتِ »                             می فرماید: بخیل به یکی از هفت بلیه دچار می شود

1 ) یا می میرد و مال را برای وراث می نهد و او در غیر طاعت خدا صرف می کند؛ 2) یا ظالمی به خفّت و خواری از او می گیرد؛

3) یا هوسی به سرش می زند که همه مال را در راه رسیدن به آن می دهد؛ 4) یا به فکر تجدید بنای خانه و تعمیر ویرانه می افتد و دارایی را آنجا به باد می دهد؛ 5) یا به نکبتی و خواری دچار می شود از قبیل غرق شدن، آتش سوزی، دزدی و غیره؛  6) یا به دردی بی درمان مبتلا می شود و ثروت را در معالجه آن خرج می نماید؛ 7) و یا در محلی به خاک می سپارد و بعد فراموش می کند [78]

هفت خصلت شیعیان: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله به علی (ع) فرمود: ای ابا الحسن! آیا می خواهی به تو بشارتی دهم؟ گفت: بلی ای رسول خدا! حضرت فرمود: جبرئیل از جانب خدا به من خبر می دهد که به شیعیان و دوستداران تو هفت خصلت داد:

1 ) راحتی، هنگام مرگ؛ 2 ) انس، زمان وحشت؛ 3 ) نور؛ هنگام تاریکی؛ 4 ) در امان بودن، وقت ترس؛ 5 ) عدالت، به هنگام سنجش اعمال؛ 6 ) جواز عبور؛ بر صراط؛ 7 ) داخل شدن به بهشت، قبل از همه مردم، طوری که نور ایمان بین ایدیهم ( پیشاپیش ) جلو و طرف راست ایشان حرکت می کند [79]

هفت امتیاز علم بر مال: علم هفت امتیاز و برتری بر مال دارد:

1 ) علم: میراث پیغمبران است؛ ولی مال میراث فرعونیان؛ 2) علم: نگهبان عالم است؛ ولی مال را باید نگهداشت، تا از دست دزد، سرما و گرما و باد مَصُون و ایمن بماند؛ 3) علم: با بخشش و انفاق کم نمی شود؛ اما مال با انفاق کم می شود؛  4) علم: با عالم در همه جا هست؛ حتّی در قبر از او جدا نمی شود؛ اما مال می ماند ( و یا با مرگ به دست ورّاث می افتد و جز ثلث مال، آن هم اگر وصیت کرده باشد، برایش خرج نمی کنند )؛ 5) علم ( علوم معارف دینی ): مخصوص مؤمنان است و به دست آنها می رسد؛ اما مال هم به دست کافر می رسد و هم به مؤمن؛  6) علمِ عالم: در امر دین، عالم مورد نیاز و حاجت همه مردم است؛ ولی صاحب ثروت مورد نیاز نیست؛ 7) علم: صاحبش را در عبور از پل صراط نیرو می دهد و کمک می کند؛ ولی مال ناتوان است،   ( مگر کسی که آن را برای خدا و با اخلاص و در راه خدا صرف نماید. وانگهی، بر فرض قبولی این عمل، مگر چند درصد مردم می توانند  از این نعمت سرمایه برخوردار شوند، تا بتوانند انفاق و خیرات کنند، ولی علم را همه اقشار ملّت می توانند داشته باشند. ) [80]

هشت خصلت حضرت علی علیه السلام: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله به حضرت فاطمه (س) فرمود: برای علی! هشت خصلت می باشد که دیگران از آن برخوردار نیستند: 1) ایمان به خدا و رسولش؛ 2 ) دانش؛ 3 ) حکمت؛  4 ) همسری چون حضرت فاطمه زهرا (س)  5 ) داشتن دو فرزند چون حسن و حسین (ع)؛ 6 ) امر به معروف؛  7 ) نهی از منکر؛  8 ) داوری از روی کتاب خدا [81]

هشت گروه طلبکار: از حضرت امام سجاد علیه السلام سؤال کردند: چگونه صبح کردی؟ حضرت در پاسخ فرمود: صبح کردم در حالی که، هشت صنف و گروه از ما طلبکارند:

1 ) خداوند، طلب عبادت می کند؛  2)  پیامبر اکرم صلی الله علیه واله می خواهد به سنّتش عمل کنیم؛  3) خانواده، نفقه و خرجی می خواهند؛ 4)  نفس، خواهش هایی از ما دارد؛  5) شیطان، می خواهد از او پیروی کنیم؛ 6) دو فرشته موکل ( رقیب و عتید )، می خواهند درستکار باشیم؛  7)  عزرائیل در پی گرفتن جانمان است؛ 8) قبر، در انتظار جسد بی جان ما است [82]

هشت خصلت سزاوار مؤمن: سزاوار است مؤمن دارای هشت خصلت باشد:

1 ) وقار در برابر تندباد حوادث؛ 2 ) شکیبایی به هنگام هجوم گرفتاری؛  3 ) شکر در زمان وفور نعمت؛ 4 ) قناعت به روزی خدا؛  5 ) عدم ستم بر دشمنان؛ 6 ) قرار ندادن زحمت های خود بر دوش دوستان؛ 7 ) از احساس مسؤولیتی که می کند جسمش در رنج باشد؛  8 ) آسایش مردم به برکت ایمان و کوشش او باشد [83]

هشت نفر سزاوار سرزنش: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: هشت کس اگر مورد اهانت قرار گرفتند، جز خویشتن کسی را سرزنش نکنند: 1 )  کسی که به سر سفره ای دعوت نشده بنشیند؛  2) کسی که صاحب خانه را فرمان دهد؛  3)  کسی که از دشمنش انتظار خوبی داشته باشد؛  4)  کسی که از فرومایگان توقع داشته باشد؛  5)  کسی که در گفت و گوی سرّی دو نفر شرکت کند؛  6) کسی که سلطان را سبک شمارد؛ 7)  کسی که در جایگاهی بنشیند که شایسته او نیست؛ 8) کسی که با فردی سخن بگوید که به سخن او گوش نمی دهد [84]

هشت فایده مسجد رفتن: امام حسن مجتبی علیه السلام فرمود که از پیامبر اکرم صلی الله علیه واله چنین شنیدم: هر کس که همیشه به مساجد رفت و آمد داشته باشد، به یکی از این هشت چیز دست می یابد:   1 ) برادر دینی خدا پسند به دستش آید؛  2) از علم و دانشی خوب و سودمند بهره گیرد؛ 3) سخنی که به راه هدایتش کشاند؛ 4) سخنی که او را از گناه منصرف نماید و ترک کند؛ 5) از رحمتی که به او چشم امید دارد برخوردار گردد؛  6) گناهان را ترک کند. ( خود این ترک باز دو قسم است )؛ 7)  از روی حیاء و شرم، دست از گناه بر می دارد؛  8) ترس از خدا « رسوایی در آخرت » سبب ترک گناهش می شود.

هشت گروه از همه منفورترند: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: هشت گروه در روز قیامت از همه خلق خدا منفورترند:

1 ) دروغ گویان    2 ) مستکبران؛ 3)  آنانی که دشمنی برادران خود را در دل دارند؛ امّا در ملاقات با آنها خوشرو و گشاده رویند؛

4) آنانی که وقتی به سوی خدا و پیغمبر دعوت شوند کُند باشند، وقتی که به سوی شیطان خوانده شوند سرعت گیرند؛ 5) هنگامی که به چیزی از مطامع دنیا مایل گردند، آن را به قسم خوردن جلب کنند و به دست آورند اگر چه حقی نسبت به آن نداشته باشند؛ 6) سخن چینان؛  7 ) آنانی که بین دوستا جدائی اندازند؛  8) کسانی که بر بی گناهان و درماندگان ستم کنند.

نه سفارش خداوند به پیامبر اکرم صلی الله علیه واله : پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: پروردگارم مرا به نه ام سفارش کرده است. آنها عبارتند از:  1 ) اخلاص در عمل در آشکار و نهان؛  2 ) برخورد عادلانه در حالت غضب و خشنودی؛ 3)  میانه روی در خرج کردن در هنگام تنگدستی و دارایی؛ 4) چشم پوشی و گذشت از کسی که بر من ظلم کند؛ 5) بخشش کردن به آنکه نسبت به من بخل می ورزد؛

6) با کسی که رابطه اش را با من قطع کرده ارتباط پیدا کنم؛ 7) سکوتم فکر باشد؛ 8) سخن گفتنم یاد خدا باشد؛ 9) نگاه کردنم همراه با عبرت گرفتن باشد [85]

نه نصیحت حضرت امام صادق علیه السلام : سفیان ثوری می گوید: به حضرت صادق علیه السلام عرض کردم: یا بن رسول الله مرا نصیحت کن، حضرت ابتدا چهار نصیحت سپس به تقاضای بیشتر وی حضرت تعداد پنج نصیحت دیگر فرمود: روی هم نه نصیحت شد، آنها عبارتند از: 1) درغگو؛ جوانمردی ندارد؛ 2)  پادشاه؛ رفیق ندارد ( ریاست رفاقت نمی شناسد )؛ 3) حسود؛ آسایش نبیند؛ 4)  بد اخلاق؛ مجد و بزرگی نیابد؛  5)  به خدا اعتماد کن؛ که ایمان همین است؛ 6)  به آنچه که خدا داد راضی باش؛ که بی نیازی همین است؛  7) با همسایگان خوش رفتاری کن؛ تا مسلمان باشی؛  8) با بی دین رفقات نکن؛ که فسق و فجورش را به تو می آموزد؛  9)  با مردم خدا ترس مشورت کن [86]

ده ویژگی همسر خوب: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: بهترین زنان، زنی که دارای این ویژگی های ده گانه باشد:

1 ) آمادگی ( ذاتی و ارادی ) برای بارداری بسیار داشته باشد؛ 2) با محبت باشد؛  3 ) با عفت و پاکدامن باشد؛ 4) در میان بستگانش سربلند و در نزد شوهرش فروتن باشد؛ 5)  خود را در نزد شوهر بیاراید؛  6)  در نزد دیگران، حجاب و وقار و شرم خود را حفظ کند؛

 7) سخن شوهر را بشنود و از او اطاعت کند؛ 8)  وقتی با شوهر خلوت کرد، آنچه او خواست دریغ نکند؛ 9) همانند مرد شوخ و بذله گو نباشد [87]

ده صفت سبب ده کیفر: پیغمبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: هرگاه ده صفت در امت من پدید آید به ده کیفر دچار خواهد شد. گفتند یا رسول الله این صفات چیست؟ پیغمبر اکرم صلی الله علیه واله در پاسخ فرمود:

1 ) چون کم دعا کنند، بلا نازل شود؛  2 ) چون صدقه ندهند، مرض فراوان شود؛   3) هنگامی که از پرداخت زکات خودداری کنند، حیوانات تلف شوند؛ 4)  هرگاه پادشاه ستم کند، باران نبارد؛ 5)  وقتی که زنا شیوع یابد مرگ نابه هنگام ( سکته ) بسیار شود؛ 6)  موقعی که ریا و تظاهر ( خود نمایی ) زیاد شود، زلزله فراوان گردد؛ 7) چون پیمان ( عهد ) بشکنند ( وفا نکنند )، آدم کشی رواج پیدا کند؛ 8)  چون کم فروشی ( احتکار ) کنند، به قحطی دچار شوند [88]

ده نشانه صالحان: پیامبر اعظم صلی الله علیه واله فرمود: نیکان و ابرار دارای ده نشانه هستند. آنها عبارتند از:

 1 ) و 2 ) دوستی و دشمنی برای خدا؛  (3 و 4 ) رفاقت و ترک آن برای خدا؛  5 ) و 6 ) غضب و رضایت برای خدا؛  7 ) عمل برای خدا؛

8) دعوت به سوی خدا؛  9 ) ترس برای خدا؛ 10)  احسان برای خدا [89]

ده علامت نادان: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: نادان دارای ده صفت می باشد که از عقل بی نصیب است، آنها عبارتند از:

1 ) با هر کس معاشرت نماید، به او ستم می کند؛ 2)  بر کسی که زیر دست اوست، تعدّی می نماید؛ 3) به آن کسی که بالاتر از اوست، گستاخی می کند؛ 4)  گفتارش از روی فکر و اندیشه نیست؛ 5)  چون سخن می گوید، گناه می کند، و چون خاموش و ساکت باشد، غافل می گردد؛ 6)  اگر با فتنه ای مواجه شود به سویش می شتابد و در دست آن هلاک می گردد؛  7) چون فضیلتی ببیند از آن روی گردان شود؛

8) از گناهان گذشته خود باکی ندارد و در باقی عمرش دست از گناه ندارد؛ 9)  از کار نیک سستی نماید و در انجام آن کند باشد؛ 10) نسبت به آنچه از دست داده یا ضایع ساخته بی اعتناست [90]

ده فایده صدقه: رسول خدا صلی الله علیه واله فرمود: بر شما باد صدقه دادن که در آن ده خصلت وجود دارد که پنج چیز مربوط به دنیاست و پنج چیز مربوط به عالم آخرت می باشد. آنچه مربوط به دنیاست عبارتند از:

1 ) پاک شدن اموالتان؛  2 ) پاک شدن بدن هایتان؛  3 ) دوای مریض های شماست؛  4) باعث وارد شدن شادی و مسرّت در دل های شماست؛  5)  سبب افزونی مال و فراخی روزی آن؛ و آنچه مربوط به آخرت  مربوط است: 6) در قیامت سایه ای برای شما در مقابل آفتاب محشر است؛ 7)  سبب آسانی حساب می شود؛ 8) سبب سنگینی کفّه ترازو که مزد و اجر آن افزون گردد؛ 9)  سبب عبور از صراط؛        10 ) سبب رسیدن به بالاترین درجات بهشت است. ) [91]

ده چیز مصیبت است: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: مصیبت های دنیا و قیامت هر کدام شامل پنج چیز می شوند. اما            مصیبت های آخرت عبارتند از:

1 ) از دست رفتن نماز؛ 2 ) مرگ عالم؛ 3 ) ناامید کردن سائل؛ ( فقیر و  . . . )؛ 4 ) نافرمانی پدر و مادر؛ 5 ) ندادن زکات.

اما مصیبت های دنیا عبارتند از:

6 ) مرگ دوست؛ 7) از دست رفتن مال؛ 8 ) ملامت و سرزنش دشمنان؛ 9 ) ترک و انجام ندادن عمل؛ 10 ) همسر نامهربان[92]

ده خصلت در نماز: پیامبر اکرم صلی الله علیه واله فرمود: نماز ستون دین است در آن ده خصلت است:

1 )  زینت صورت و آبروی نمازگزار است؛ 2) نور و روشنی دل است؛ 3) باعث و سبب راحتی بدن است؛ 4)  سبب نزول رحمت است؛

5) چراغ آسمان است. جایی که نماز خوانده می شود برای آسمان ها مانند ستاره ای می درخشد. 6)  سبب سنگینی عمل در ترازوی اعمال است؛ 7)  سبب خشنودی پروردگار است؛ 8)  بهای بهشت است؛ 9)  اُنس در قبر است؛ 10) حجاب و پرده ای از آتش جهنم است.

 و کسی که نماز را به پا داشت دین را بپا داشت. و کسی که نماز را ترک کند دین را نابود کرد [93]

پی نوشت ها :

-------------------------------------------------------------------------------

-[1] - تحف العقول، ص 248  [2] - تحف العقول، ص 56  [3] - سنن الترمذی، ج 3 ، ص 96  [4] - بحار الانوار، ج 70، ص 81

[5] - اصول کافی، ج 2، ص 79  [6] - تحف العقول، ص 53  [7] - بحارالانوار، ج 71، ص 97  [8] - مستدرک الوسائل، ج11، ص 20

[9] - بحارالانوار، ج 8، ص 144 [10] - خصال، ج 1 ، ص 142 [11] - اصول کافی، ج 2  [12] - بحارالانوار، ج 72، ص 27  [13] - تحف العقول، ص 430   [14] - وسائل الشیعه، ج 12، ص 195 [15] - بحارالانوار، ج 2، ص 266  [16] - مستدرک الوسائل، ج 12، ص 360 [17] - تحف العقول، ص 320   [18] - اصول کافی، ج 2، ص 290   [19]  - بحارالانوار، ج 71، ص 85  [20] - خصال، ج 1، ص 317 [21] - وسائل الشیعه، ج 21، ص 285  [22] - جامع الاخبار، ص 159 [23] - وسائل الشیعه، ج 12، ص 193  [24] - اصول کافی، ج 1، ص 117 [25] - شرح نهج البلاغه، ج 1، ص 319  [26] - من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 358  [27] - خصال، ج 1، ص 124

[28] - مستدرک الوسائل، ج 7   [29] - خصال، ج 1، ص 197 [30] - اصول کافی، ج 2، ص 510   [31] - بحارالانوار، ج27، ص 311

[32] - مواعظ العددیّه، ص 238   [33] - تحف العقول، ص 9  [34] - مستدرک الوسائل، ج 14، ص 152  [35] - اصول کافی، ج 2، ص 107   [36] - مواعظ العددیّه، فصل 2، ص 208  [37] - مستدرک الوسائل، ج 14، ص 168  [38] - خصال، ج 1، ص 238   [39] - سفینه البحار، ج 2   [40] - مستدرک الوسائل، ج 13   [41] - غرر الحکم، ص 354  [42] - خصال، ج 1، ص 282  [43] - وسائل الشیعه، ج 17، ص 34  [44] - بحارالانوار، ج 71، ص 186  [45] - اصول کافی، ج 2، ص 376   [46] - مجموعه ورام، ج 2، ص 15

[47] - وسائل الشیعه، ج 12، ص 146  [48] - مستدرک الوسائل، ج 12، ص 140   [49] - الخصال، ج 1، ص 332  [50] - مجموعه ورام، ج2، ص 237  [51] - خصال، ج 1، ص 269   [52] - بحاالانوار، ج 75، ص 206   [53] - خصال، ج 1، ص 285   [54] - مواعظ العددیّه، ص256  [55] - من لا یحضر الفقیه، ج 1، ص 471   [56] - غرر الحکم، ص 66   [57] - مجموعه ورام، ج1، ص 96

[58] - اصول کافی، ج2، ص 18   [59] - مواعظ العددیّه، ص292   [60] - اصول کافی، ج2، ص 653   [61] - خصال، ج2، ص 603

[62] - خصال، ج1، ص 329  [63] - وسائل الشیعه، ج 16، ص 77  [64] - مواعظ العددیّه، ص 309  [65] - ارشاد مفید، ج1، ص 237

[66] - من لا یحضره الفقیه، ج1، ص 140   [67] - غرر الحکم، ص55   [68] - غرر الحکم، ص 480   [69] - وسائل الشیعه، ج 9، ص 25   [70] - بحار الانوار، ج 72، ص 94    [71] - وسائل الشیعه، ج 15، ص 16   [72] - خصال، ج2، ص 360   [73] - خصال، ج 2، ص 351   [74] - من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 358    [75] - مستدرک الوسائل، ج7 ، ص 225   [76] - نهج الفصاحه، ش 1730، ص 366   [77] - تحف العقول، ص 196    [78] - المواعظ العددیّه، ص 329   [79] - خصال، ج 2، ص 413   [80] - بحارالانوار، ج 1، ص 185، باب1   [81] - خصال، ج 2، ص 412   [82] - بحار الانوار، ج 46، ص 69   [83] - اصول کافی، ج 2، ص 47  [84] - من لا یحضره القیه، ج 4  [85] - تحف العقول، ص 36   [86] - خصال، ج 1، ص 169  [87] - اصول کافی، ج 5، ص 324   [88] - نصایح، ص 301   [89] - تحف العقول، ص 36   [90] - تحف العقول، ص 28  [91] - مواعظ العددیّه، ص 220   [92] - مواعظ العددیّه، ص 263

[93] - مواعظ العددیّه، باب العاشر، ص3 ) خوار گرداند خداوند کسی را که ستم گران را بر ضدّ مردم یاری رساند[9]